Статьи Обзоры статей

Балалық шақтың батпан жүгі

Балалық шақтың батпан жүгі

Мен 1917 жылдың тамыз айында мал баққан жартылай көшпелі қазақ ауылында, орташа ғана ауқаты бар Жақып баласы Әшім деген кісінің отбасында дүниеге келіппін. Тамыз айы қазақ ауылының қан жайлауда малын күйлендіріп, маңайдағы ағайын-туғанмен аралас-құралас болып, сауық-сайранды күн кешетін бір алаңсыз кезеңі бол­са керек. Әсіресе біздің…

Ғалым әрі қайраткер

Ғалым әрі қайраткер

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде «Өнегелі өмір» сериясымен академик, мемлекет және қоғам қайраткері, техника ғылымының докторы, профессор Асқар Алтынбекұлы Құлыбаевтың өмірі мен қызметі, ғылыми шығармашылық жолына арналған кітаптың тұсаукесері өтті.  Салтанатты шараны университет ректоры Ғалымқайыр Мұтанов құттықтау сөзімен ашып, мерейтой иесіне зор денсаулық, жемісті еңбек…

ХАРУКИ МУРАКАМИ

ХАРУКИ МУРАКАМИ

(1949) Харуки Муракамидің Серікқали Байменше аударған «Жетінші» («Қазақ әдебиеті», 2010. – 21 мамыр) деген әңгімесін оқыдым. Тәп-тәуір дүние. Қорықпайтын адам болмайды. Қорқыныш дегеніміз – сақтанудың бір тәсілі. Әлденеден қорқып, үрку барша жанды тіршілік иелеріне тән. Ал, шошыну өзгешелеу нәрсе. Ол, сірә, қорқыныштың тереңдеп, сақталып қалуы…

ГАБРИЭЛЬ ГАРСИА МАРКЕС

ГАБРИЭЛЬ ГАРСИА МАРКЕС

(1927–2014) Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық жалғыздық» (1967), «Патриарх күзі» (1975), «Полковникке ешкім хат жазбайды» (1957), «Жария етілген өлім хроникасы» (1981) деген шығармаларын өткен ғасырдың сексенінші жылдарынан бастап оқып келемін. Әдетте ілгеріде оқылған дүниелер фабуласы ұмыт болушы еді, Маркестің шығармалары әлі санамда сыңғырлап тұр, оның…

АЛЬБЕР КАМЮ

АЛЬБЕР КАМЮ

(1913–1960) Араға жеті-сегіз (шамамен) жыл салып А. Камюдің «бөгде» деген шығармасын қайтадан оқып шықтым. Аса айта қоярлықтай әсер қалдырды деп айта алмаймын. Мүмкін шығарманың идея­сын бұрыннан білгендіктен бе, әлде шығарма қауқарының шамасы осы болғаны ма? Әрине, өзін зиялылар қатарына қосатын қазіргі оқырманның А. Камю шығармаларымен…

ЧЕСЛАВ МИЛОШ

ЧЕСЛАВ МИЛОШ

(1911–2004) Адам өлімі Керемет ақын екен. «Әлем әдебиеті» журналының екінші санында Әбубәкір Қайранның аудармасымен бір топ өлеңдері қазақ тілінде жа­рияланыпты. Әрине, аударма түпнұсқадан төмен болатыны белгілі жай, сонда да Чеслав Милоштың қазақ тіліндегі тәржімасының өзінде-ақ ақындығы аңқып тұр. «Адам өлсе – құлағаны бұл әлемнің бір…

ДЖОН СТЕЙНБЕК

ДЖОН СТЕЙНБЕК

(1902–1968) Американдық жазушы Джон Стейнбектің «Гроздья гнева» (қазақшасы, сірә, «Ашу тасқыны» болса керек) деген романын мұқият оқып шықтым. Джон Стейнбек мен алғаш оқыған америка қаламгері емес, оған дейін Марк Твен, Теодор Драйзер, Фрэнсис Скотт Фицджеральд, Эрнест Хемингуэй, Джек Лондон сияқты әйгілілерді былай қойғанда қазіргі көзі…

МИГЕЛЬ АНХЕЛЬ АСТУРИАС

МИГЕЛЬ АНХЕЛЬ АСТУРИАС

(1899–1974) Мигель Анхель Астуриастың испан тілінен аударылған «Сеньор Президент» деген саяси романын екінші рет оқып шықтым. Алғашқы оқығанда роман соншама әсер қалдырмап еді. Ол кезде Қазақстан КСРО құрамында болатын. Бүгінде тәуелсіздіктің он жылдығын атап өтіп жатқанда роман өзгеше әсер қалдырды. Оның себебі, романдағы суреттелген жайлармен…

ЭРНЕСТ ХЕМИНГУЭЙ

ЭРНЕСТ ХЕМИНГУЭЙ

(1899–1961) Жазушының «Шал мен теңіз» деген шығармасын қайтадан оқып шықтым. Айтулы дүние! Теңіз туралы мол мағлұмат бар. Алайда мәселе теңізде емес, адамда. Орасан үлкен балықпен арпалысып әлсіреген балықшы шалдың мына сөзіне назар аударайық. «Но че¬ловек не для того создан, чтобы терпеть поражения. Человека можно уничтожить,…

ХОРХЕ ЛУИС БОРХЕС

ХОРХЕ ЛУИС БОРХЕС

(1899–1986) Борхес Дон Кихот және Мигель де Сервантес туралы айта келе, мынандай түйін жасайды: «Ибо литература начинается мифом и заканчивается им» (Хорхе Луис Борхес. – Москва: Радуга, 1984. – С.231). Әдебиет өмір шындығын баяндайды деген түсінік санамызға әбден сіңген, оқырман қауымға Борхестің бұл пікірі кереғар.…

УИЛЬЯМ ФОЛКНЕР

УИЛЬЯМ ФОЛКНЕР

(1897–1962) Американдық жазушы Уильям Фолкнер 1950 жылы Нобель сыйлығының иегері болды. Оның орыс тіліне аударылған «Шум и ярость» деген романымен таныстым. Сірә, оның қазақшасы «Айғай және азап» болса керек. Өмірдің айғай, өмірдің азап екені белгілі жайлар емес пе? Романның бұлайша аталуын жазушы Уильям Шекспирдің Макбет…

АКУТАГАВА

АКУТАГАВА

(1892–1927) «Хабар» телеарнасынан (15.02.1998) Акира Куросаваның «Расемон» атты кинофильмін көрдім. Бұл Акутагаваның «Орман ішінде» («В чаще») деген әңгімесі негізінде қойылған екен.Акутагава отыз алты жасында 1927 жылы өлген, яғни, кинофильм сценарийіне қатысы жоқ. Акира Куросава «Орман ішінде» деген әңгімеге «Расемон қақпасы» деген әңгімені қосқан. Бірақ, бұдан…

ТЕОДОР ДРАЙЗЕР

ТЕОДОР ДРАЙЗЕР

(1871–1945) Ол көпбалалы отбасынан шыққан, оның өмірбаянын жазушылар тоғызыншы бала дейді. Демек, Теодор жас кезінен жазушылықты көріп өскен, оның үстіне денсаулығы да мықты болмаған көрінеді, бірақ жазушының қиялының өрісі өте кең. Студент кезімде оқыған «Стоик», «Тинтон», «Финансист», «Қарындас Керри», «Американдық трагедия» шығармаларында Американың бар бол­мысын…

ДЖОН ГОЛСУОРСИ

ДЖОН ГОЛСУОРСИ

(1867–1933) Әдеби тәжірибе айтарлықтай мәселе. Осы жайға орай есіме ағылшын жазушысы Джон Голсуорси туралы естелік оралып отыр. «Шетелдік әдебиет» пәні бағдарламасы бойынша ағылшын әдебиеті классигінің бірі болып саналатын осы жазушының «Форсайттар са­гасы» деген романын оқып, семинар сабағында, өзімізше талдадық. Шығарма көлемді болғандықтан, оны алдын ала,…

ДЖОРДЖ БЕРНАРД ШОУ

ДЖОРДЖ БЕРНАРД ШОУ

(1856–1950) Бернард Шоудың «Адам ата – Хауа ана» (Тұңғыш қанішер) атты екі бөлімді драмасын оқып шықтым. Аударған Өтен Ахмет, шығарма «Әлем әдебиеті» журналының 2012 жылғы екінші санында жарияланған. Адам ата мен Хауа ана туралы аңыз-хикая жеті миллиард адамның жартысына қатысты. Иудаизм, христиан, ислам діндерінде Адам…

ОНОРЕ ДЕ БАЛЬЗАК

ОНОРЕ ДЕ БАЛЬЗАК

(1799–1850) Бальзактың орыс тіліне аударылған шығармаларын студенттік жылдары түгел дерлік оқып шыққан едім. Әрине, Бальзакты оқу бар да, оны түсіну бар. Мен француз емеспін, сондықтан қабылдау маған оңай шаруа болған жоқ. Бір сәті түсіп, бертін келе, «Шагреневая кожа» деген романын қайта оқып шықтым. Соншама ұнаттым…

1 2 3 16