Физика

1 310 

Оқу құралы математикалық кіріспеден, физиканың 7 тарауынан, есеп шығаруға қажетті физикалық шамалар
мен математикалық формулалардың анықтамалық кестелері келтірілген қосымшалардан жəне пайдаланылған əдебиеттер тізімінен тұрады. Оқу құралында келтірілген материалдар дəріс кезінде баяндауға, семинар сабақтарында талдауға жəне есептер шығаруға жеткілікті болатындай мөлшерде берілген.

Категория: Метки: ,

Product Description

МАЗМҰНЫ
Алғы сөз …………………………………………………………………………………………………………….. 3
1. КІРІСПЕ …………………………………………………………………………………………………………. 4
1.1 Физика пəні …………………………………………………………………………………………………… 4
1.2 Математикалық кіріспе ………………………………………………………………………………….. 5
1.2.1 Векторлық жəне скалярлық шамалар …………………………………………………………. 5
1.2.2 Векторларды өзара қосу жəне азайту …………………………………………………………. 5
1.2.3 Векторларды өзара скалярлық көбейту ……………………………………………………… 7
1.2.4 Векторларды өзара векторлық көбейту ……………………………………………………… 8
1.2.5 Векторлық жəне скалярлық шамаларды дифференциалдау ………………………… 8
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 15
Салыстырмалық теориясының элементтері………………………………………………………… 16
2. МЕХАНИКА……………………………………………………………………………………………………..21
Кіріспе ……………………………………………………………………………………………………………….. 21
2.1 Кинематика……………………………………………………………………………………………………. 22
2.1.1 Қозғалыс туралы ұғым ………………………………………………………………………………. 22
2.1.2 Қозғалысты сипаттайтын шамалар ……………………………………………………………. 24
2.1.3 Қозғалыстың түрлері ………………………………………………………………………………… 29
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 31
2.2 Динамика ………………………………………………………………………………………………………. 32
2.2.1 Күш туралы ұғым ……………………………………………………………………………………… 32
2.2.2 Ньютон заңдары ……………………………………………………………………………………….. 33
2.2.3 Табиғатта кездесетін күштердің кейбір түрлері ………………………………………….. 34
2.3 Инерциалды емес жүйелер. Инерция күштері …………………………………………….. 39
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 42
2.4 Механикадағы сақталу заңдары ……………………………………………………………………… 43
2.4.1 Импульстің сақталу заңы ………………………………………………………………………….. 43
2.4.2 Энергияның сақталу заңы …………………………………………………………………………. 45
2.4.3 Қозғалыс мөлшері моментінің сақталу заңы ………………………………………………. 49
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 54
2.4.4 Қатты дененің тепе-теңдік күйі …………………………………………………………………. 55
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 56
2.5 Сұйықтар мен газдар механикасы ………………………………………………………………….. 57
2.5.1 Қысым ……………………………………………………………………………………………………… 57
2.5.2 Архимед заңы …………………………………………………………………………………………… 59
3. МОЛЕКУЛАЛЫАҚ ФИЗИКА ЖƏНЕ ТЕРМОДИНАМИКА …………………………….. 60
3.1 Зат құрылысының молекулалық-кинетикалық теориясының
негіздері ……………………………………………………………………………………………………………… 60
3.1.1 Қысқаша түсінік ……………………………………………………………………………………….. 60
3.1.2 Молекулалық-кинетикалық теорияның қағидалары …………………………………… 60
3.2 Газ күйінің заңдары ……………………………………………………………………………………….. 66
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 70
3.3 Термодинамика заңдары …………………………………………………………………………….. 70
3.3.1 Изопроцестер ……………………………………………………………………………………………. 70
3.3.2 Термодинамиканың бірінші заңы ………………………………………………………………. 71
3.3.3 Термодинамиканың екінші заңы ……………………………………………………………….. 72
3.4 Заттардың жылу сыйымдылығы …………………………………………………………………….. 73

3.5 Жылу балансының теңдеуі …………………………………………………………………………….. 76
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 76
3.6 Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі …………………………………………………………….. 77
3.6.1 Булану. Қанықтырушы бу. Ылғалдылық ……………………………………………………. 77
3.6.2 Қайнау. Қайнау температурасының қысымға тəуелділігі ……………………………. 78
3.6.3 Заттың аморфтық жəне кристалдық күйлері ………………………………………………. 78
4. ЭЛЕКТРОДИНАМИКА …………………………………………………………………………………… 81
4.1 Элементар бөлшектер жəне олардың қасиеттері туралы түсінік ……………………… 81
Жаттығулар мен сұрақтар …………………………………………………………………………………… 82
4.2 Кулон заңы ……………………………………………………………………………………………………. 83
4.3 Вакуумдегі электростатикалық өріс ……………………………………………………………….. 85
4.3.1 Нүктелік зарядтардың айналасындағы өріс (4.4) формуласымен
анықталады ………………………………………………………………………………………………………. 85
4.3.2 Дипольдың айналасындағы өріс ………………………………………………………………… 86
4.3.3 Шексіз ұзын түзу жіп  сызықтық тығыздықпен
біркелкі зарядталған ………………………………………………………………………………………….. 87
4.3.4. Шексіз жазық бет  беттік тығыздықпен біркелкі зарядталған.
Беттен 0 r қашықтықтағы кернеулікті табу керек ……………………………………………….. 88
4.3.5. Радиусы а сфера бет біркелкі зарядталған ………………………………………………… 89
Жаттығулар ………………………………………………………………………………………………………. 90
4.4 Кернеулік векторының ағыны. Гаусс теоремасы …………………………………………….. 91
4.5 Гаусс теоремасын қолданудың мысалдары …………………………………………………….. 93
4.5.1 Шексіз ұзын жіп  – сызықтық тығыздықпен біркелкі
зарядталған ……………………………………………………………………………………………………….. 93
4.5.2 Шексіз жазық бет  беттік тығыздықпен біркелкі зарядталған …………………. 93
4.5.3. Радиусы а шексіз ұзын цилиндр  сызықтық тығыздықпен
біркелкі зарядталған ………………………………………………………………………………………….94
4.5.4 Радиусы а шар  көлемдік тығыздықпен біркелкі зарядталған ………………….. 95
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 96
4.6 Диэлектрикпен толтырылған ортадағы электр өрісі ……………………………………… 96
4.7 Поляризация векторы. Электр сіңіргіштік. Ығысу векторы …………………………….. 97
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………… 100
4.8 Электростатикалық өрістегі өткізгіштер ………………………………………………………. 101
4.9 Электростатикалық өрістегі зарядталған бөлшектің энергиясы.
Өріс потенциалы ……………………………………………………………………………………………….. 101
4.10 Электростатикалық өрістің потенциалдылығы. Салдар ………………………………. 102
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 103
4.11 Электр сыйымдылық. Конденсатор ……………………………………………………………. 104
4.12 Конденсаторларды өзара параллель жəне тізбектей қосу ……………………………. 105
4.13 Зарядталған конденсатордағы энергия қоры ……………………………………………… 106
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 106
4.14 Тұрақты электр тоғы. Тұрақты электр тоғының жүру шарттары …………………. 107
4.15 Тоқ көзі. Электр қозғаушы күш ……………………………………………………………………. 108
4.16 Электр зарядының сақталу заңы. Үзіліссіздік теңдеуі …………………………………… 111
4.17 Ом заңдары ………………………………………………………………………………………………….. 112
4.18 Джоуль-Ленц заңы …………………………………………………………………………………….. 114
4.19 Кирхгоф заңдары …………………………………………………………………………………………. 115
4.20 Электр өткізгіштік ………………………………………………………………………………………. 116
4.21 Жартылай өткізгіштер ……………………………………………………………………………….. 123
4.22 Қатты денелердегі контактілік құбылыстар ……………………………………………….. 125

4.23 Сұйықтардағы электр тоғы ………………………………………………………………………… 128
4.24 Газдардағы электр тоғы ………………………………………………………………………………. 129
4.25 Плазма ……………………………………………………………………………………………………….. 132
Электростатикаға берілген есептер ……………………………………………………………………. 133
Тұрақты ток заңдарына берілген есептер ……………………………………………………………. 137
4.26. Магнетизм ……………………………………………………………………………………………….. 138
4.26.1 Эрстед тəжірибесі. Магнит өрісі. Лоренц күші. Ампер күші …………………….. 138
4.26.2 Зарядталған бөлшектерді үдету. Циклотрон …………………………………………….. 143
4.26.3 Магнетиктер. Магнетиктердегі магнит өрісінің тегі …………………………………. 145
4.26.4 Электромагниттік индукция құбылысы. Өздік индукция.
Индуктивтілік …………………………………………………………………………………………………… 147
4.26.5 Магнит өрісін сипаттайтын шамалардың өлшем бірлігі ………………………….. 150
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 150
5. ТЕРБЕЛІСТЕР МЕН ТОЛҚЫНДАР ………………………………………………………………… 152
5.1 Тербелмелі процестер туралы түсінік. Гармониялық тербеліс ………………………. 152
5.2 Механикалық тербелістер ……………………………………………………………………………. 154
5.2.1 Еркін тербелістер ……………………………………………………………………………………… 154
5.2.2 Өшетін тербелістер …………………………………………………………………………………… 156
5.2.3 Мəжбүр тербеліс ………………………………………………………………………………………. 157
5.3 Электромагниттік тербелістер ……………………………………………………………………… 159
5.3.1 Тербелмелі контур.Томсон формуласы ……………………………………………………… 159
5.3.2 Айнымалы электр тогы ……………………………………………………………………………… 160
5.3.3 Трансформаторлар ……………………………………………………………………………………. 164
5.4. Толқындар ………………………………………………………………………………………………….. 166
5.4.1 Толқын туралы түсінік. Гармониялық толқынның теңдеуі.
Көлденең жəне қума толқындар ………………………………………………………………………… 166
5.4.2 Электромагниттік толқындар шкаласы. Электромагниттік
толқындарды шығару жəне қабылдау ……………………………………………………………….. 167
5.4.3 Дыбыс толқындары. Дыбыс биіктілігі, қаттылығы.
Ультрадыбыс. Инфрадыбыс ………………………………………………………………………………. 170
5.4.4 Қума толқындар ……………………………………………………………………………………….. 171
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………… 172
6. ОПТИКА ……………………………………………………………………………………………………….. 174
6.1 Геометриялық оптика ………………………………………………………………………………….. 174
6.1.1 Жарықтың тегі. Жарықтың түзу сызықты таралу заңдары ………………………….. 174
6.1.2 Жарықтың шағылу заңдары. Жазық жəне сфералық айналардағы
кескінді салу …………………………………………………………………………………………………….. 175
6.1.3 Жарықтың сыну заңдары. Абсолют жəне салыстырмалы сыну
көрсеткіштері. Толық ішке шағылу құбылысы. Призмадағы
монохромат сəуленің жолы ……………………………………………………………………………….. 178
6.1.4 Линзалар. Линзадағы сəуленің жолы. Линзаның оптикалық күші.
Жұқа линза формуласы …………………………………………………………………………………….. 180
6.1.5 Жинағыш жəне шашыратқыш линзадағы кескінді салу ……………………………… 181
Жаттығу …………………………………………………………………………………………………………….. 187
6.2 Физикалық оптика элементтері …………………………………………………………………… 188
6.2.1 Жарықтың интерференциясы …………………………………………………………………….. 188
6.2.2 Жарық дифракциясы …………………………………………………………………………………. 194
6.2.3 Жарық дисперсиясы ………………………………………………………………………………….. 196
6.2.4 Фотоэффект құбылысы ……………………………………………………………………………… 198
6.2.5 Лазер ………………………………………………………………………………………………………… 201
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 204

7. АТОМ ЖƏНЕ АТОМ ЯДРОСЫ ………………………………………………………………………. 206
7.1 Атомның құрылысы ……………………………………………………………………………………. 206
7.1.1 Атомның күрделілігін дəлелдейтін құбылыстар ………………………………………… 206
7.1.2 Альфа-бөлшектің тегін анықтайтын Резерфорд тəжірибесі ………………………… 206
7.1.3 Альфа-бөлшектердің серпілуі жөніндегі Резерфорд тəжірибесі.
Атомның планетарлық үлгісі …………………………………………………………………………….. 207
7.1.4 Атомның шығару спектрлеріндегі заңдылықтар. Бор пастулаттары.
Микроəлемдегі қозғалыстарды сипаттау үшін кванттық
механиканың тууы ……………………………………………………………………………………………. 208
7.1.5 Квант сандары. Паули принципі ………………………………………………………………… 210
7.2 Атом ядросының құрылысы …………………………………………………………………………. 213
7.2.1 Атом ядросының құрамды бөліктері, массасы жəне радиусы ……………………… 213
7.2.2 Массалар ақауы. Байланыс энергиясы ……………………………………………………….. 214
7.2.3 Орнықты жəне орнықсыз ядролар. Радиоактивтік ыдырау …………………………. 215
7.2.4 Ядролық реакциялар …………………………………………………………………………………. 218
7.3 Ядролық физиканың тəжірибелік əдістері …………………………………………………….. 222
7.3.1 Радиактивтік сəулелерді тіркеу əдістері …………………………………………………….. 222
Жаттығу ……………………………………………………………………………………………………………. 224
8. ЭЛЕМЕНТАР БӨЛШЕКТЕР ………………………………………………………………………….. 225
8.1 Кіріспе ………………………………………………………………………………………………………… 225
8.2 Кварктар жəне лептондар …………………………………………………………………………….. 227
8.2.1 Кварктар мен лептондардың жалпы сипаттамасы ……………………………………. 227
8.2.2 Адрондардың ішінде кварктардың бар екенін растайтын тəжірибелер……… 229
Қосымша ………………………………………………………………………………………………………… 232
Пайдаланылған əдебиеттер …………………………………………………………………………….. 238

Отзывы

Отзывов пока нет.

Будьте первым, кто оставил отзыв на “Физика”